Motywy biblijne w literaturze polskiej lub powszechnej bardzo proszę o pomoc

Bardzo będe wdzięczny jeśli ktoś mi z tym tematem pomoże, życzę też wszystkim powodzenia pozdro

Biblia, jako jedna z podstaw kultury europejskiej, stanowi zbiór tekstów, do których autorzy kolejnych epok odwołują się bardzo często: średniowiecze: wszelkie misteria tego okresu oparte są na motywach biblijnych; "Bogurodzica", która stanowi również dokument historii naszego języka oparta jest na motywie z Biblii: jest prośbą do Matki Boskiej; jest też wiele odwołań do religijności wypływającej przecież z Biblii: "Pieśń o Rolandzie", a dokładniej cały skomplikowany rytuał śmierci; renesans: Kochanowski odwołuje się do Boga, jako wszechstwórcy w swoim "Czego chcesz od nas Panie" oraz w "Psałterzu Dawidów" parafrazuje biblijne psalmy; w Baroku również pisano psalmy, a ze względu na religijną skłonność do pokuty za grzechy, rozpowszechniły się psalmy pokutne; w oświeceniu patrzono na Biblię z punktu widzenia racjonalizmu (poznanie rozumowe, przez doświadczenie), deizmu (Bóg stworzył, ale dalej nie ma wpływu) oraz ateizmu (negacji istnienia Boga); natomiast sentymentalizm patrzy na Biblię jako utwór przekazujący niezmienne zasady etyczne, na których powinno być oparte życie ludzkie; wdziano w niej również obraz mentalności człowieka pierwotnego nieskażonego cywilizacją; romantyzm gruntownie zmienia pogląd na Biblię: pojawiają się odwołania do mesjanizmu narodowego (III cz. "Dziadów" pokazuje obraz walki narodowowyzwoleńczej jako walkę dobra ze złem, "Kordian"); pozytywizm jest kolejnym odejściem od Biblii i koncentracji na racjonalizmie, ale odwołania są: "Quo vadis" Sienkiewicza modernizm: biblia powraca, jednak pojawia się koncentracja na złu zawartemu w niej, co związane jest z poczuciem kryzysu i schyłkowości cywilizacji: motywy katastroficzne: "Dies Irae" Kasprowicza (prezentowany jest dzień sądu ostatecznego, a Bóg występuje w roli bezlitosnego, który wymierza karę, choć ona sam jest przyczyną winy);

Biblia i Antyk to dwa źródła kultury europejskiej z łaciny biblia - książka. Zbiór ksiąg uważanych przez Żydów i chrześcijan za święte. Katolicki kanon ksiąg Pisma Świętego ustalono na Soborze Trydenckim w XVI wieku. Kanon obejmuje 46 ksiąg Starego Testamentu i 27 Nowego Testamentu. Mimo wielości autorów Biblia zaskakuje jednością treści. Księgi Biblii powstawały XIII w. p. n. e. do I w. n. e. Stary Testament dzieli się na:

1) Pięcioksiąg

2) księgi historyczne od Jozuego do Estery

3) księgi poetyckie od Hioba do Pieśni

4) księgi prorockie od Izajasza do Malachiasza

5) Nowy Testament dzieli się na:

1) Ewangelię

2) Dzieje Apostolskie

3) Listy Apostołów - księgi dydaktyczne

4) Apokalipsę - księga prorocka

Języki biblijne: grecki, hebrajski. Najstarszy przekład całej Biblii na łacinę został dokonany w IV w. n. e. przez świętego Hieronima - wulgata. Inne przekłady katolickie całości Biblii z literatury starożytnej:

1) Biblia królowej Zofii (szaroszpatacka XV w.)

2) Biblia Leopolity - 1561 r.

3) Biblia Jakuba Wujka - 1599 r.

inowiercze:

1) Biblia brzeska - kalwińska - 1563 r.

2) Biblia nieświecka Szymona Budnego - ariańska - 1572 r.

3) Biblia gdańska - luterańska - 1632 r.

Przyjęcie chrztu przez Polskę i wejście w krąg kultury chrześcijańskiej spowodowało, że Biblia zaczyna odgrywać dominującą rolę w życiu. Staje się podstawą do, której odwołuje się właściwie cała literatura średniowieczna. Dopiero potem następuje ześwieccze-nie życia. W Średniowieczu tłumaczenia psalmów. Pojawiają się różne tłumaczenia Biblii: Biblia królowej Zofii, Psałterz Dawidów.

Literatura średniowieczna w różnorodny sposób odwołuje się do motywów biblijnych. Np. misterium średniowieczne "Historyje o chwalebnym zmartwychwstaniu pańskim" Mikołaja z Wilkowiecka. Również poezja czerpała z Biblii, anonimowy wiersz "Żale Matki Boskiej pod Krzyżem", także pieśni "Bogurodzica". Średniowieczny dramat misteryjny ukazujący wątki biblijne z Nowego Testamentu. Genezą dra-matów średniowiecznych było zmartwychwstanie i narodzenie Chrystusa. Początkowo były one fragmentami mszy, potem misterie odbywały się poza mszą.

Powstają wierszowane dekalogi zgodnie z duchem parenezy (pouczenie). Słynny dialog wierszowany "Rozmowy, które miał Salomon Mądry z Warchołem Grubym, a sprośnym". Parafrazy psalmów - psałterze (floriański) i tłumaczenia Biblii (królowej Zofii, Wujka). Nurt apokaliptyczny - obrazy sądu ostatecznego np. "Dies Irae". Literatur średniowieczna przesiąknięta była lękiem przed gniewem boskim. potępieniem. Utwory na pograniczu religijności i świeckości np. "Rozmowa Mistrza Polikarpa ze śmiercią". Biblia - wyrasta z niej nauka kościoła oraz cała sztuka, liryka, dramat. Pisarz nie dba o swoją sławę - Ad moiorem dei Gloriam.

Renesans zwrócony ku Antykowi, ale nie odrzuca Biblii i także korzysta z inspiracji biblijnych. Odnajdujemy je u wielu pisarzy renesansowych.

Mikołaj Rej - związany z ruchem reformatorskim, autor zbioru kazań "Postylla" - inspirowane Biblią. Autor dramatu "Żywot Józefa", który ma formę bardziej dialogu religijno-dydaktycznego niż dramatu, temat zaczerpnięty z Biblii. Bohaterem jest patriarcha Józef - postać z Księgi Rodzaju, sprzedany przez braci do Egiptu. Tam uwięziony, ale dzięki proroczemu tłumaczeniu snów podniesiony do godności wielko-rządcy Egiptu. Motyw Józefa na trwałe wszedł do dorobku literatury europejskiej różnych epok. Postać Józefa zainspirowała Tomasza Manna do napisania powieści pt. "Józef i jego bracia". Motyw Józefa popularny w XVI w. - stanowi pouczający przykład do naśladowania. Przykład prawości, wierności Bogu nawet w cierpieniu, ufności. Wytrwałość jego zostaje wynagrodzona. Wątek Józefa daje dowód sprawiedliwości bożej. Myśl o Bogu sprawiedliwym, rządzącym światem wypowiada Rej - "w którego dziwnej opatrzności wszystko chodzi". Jeśli człowiek w Bogu pokłada nadzieję to zostanie wynagrodzony jak Józef. Także inni sięgali do tego motywu, Szymon Szymonowic napisał dramat "Castus Josep". Przedstawia kuszenie Józefa przez kobietę, ale on pozostaje wierny czystości. Motyw ten pojawia się w "Kazaniach sejmowych" Piotra Skargi - inspiracja do refleksji na temat mądrości. Nawiązywali do Józefa także: Ujejski, Kafka, Bruno Szulc, T. Mann.

Motywy biblijne obecne są także w twórczości Jana Kochanowskiego - "Czego chcesz od nas Panie" - hymn pochwalny na cześć Boga, artysty, twórcy świata. Uroda świata polega nie na urodzie poszczególnych elementów, ale na harmonii całości. Także poemat "Zuzanna" jest zainspirowany Biblią. Motyw ze starego testamenty, z powrotu Daniela. Motyw Zuzanny bardzo popularny w okresie Renesansu. Młoda Zuzanna żona Joachima podpatrywana jest przez dwóch lubieżnych starców. Żądają by im się oddała, bo jeśli nie to oskarżą ją o cudzołóstwo i zdradę męża. Prawo Żydów kazało cudzołóstwo ukamienowaniem. Zuzia musi dokonać wyboru - złamać prawo boże lub ponieść haniebną śmierć ladacznicy. Wybiera sąd bo woli być sądzona przez ludzi bez uczynku, niż z grzechem stanąć przed Bogiem. Bóg jednak wynagradza cnotę Zuzanny - zsyła anioła Daniela, który odwraca bieg sprawy i stawia starcom takie pytania, że ujawnia ich podłość i kłamstwo. Motyw Zuzanny przyjmował różne kształty: opowieści o boskiej opatrzności, przykład wytrwałości niewieściej. W malarstwie najczęściej temat do aktów. Przy czym akt przedstawiano dwojako. Na początku obrazy przedstawiały ją nieświadomą, podglądaną - wydobywano niewinność. Potem świadomą (napięcie) - ukazanie popłochu, przerażenie Zuzanny. Kochanowski opowiada historię w porządku biblijnym. Jednak eksponuje to co zostało opuszczone w pierwowzorze, czego się domyślamy - noc poprzedzająca sąd Zuzanny, jej refleksje na temat cnoty, wielkiego skarbu.

Kolejne dzieło Kochanowskiego wyrastające z Biblii to "Psałterz Dawidów". Uznano je za największe. Profesor Ziomek określa "Psałterz Dawidów" jako parafrazę psalmów. Składa się ze 150 psalmów podzielonych na 5 ksiąg. Wypowiada się jeden podmiot liryczny - król Dawid, który występuje w różnych rolach: król, grzesznik, pokutnik, ojciec, wódz. Psałterz - cykliczny zbiór utworów o bardzo bogatej skali lirycznej. Ze względu na treść można je podzielić na psalmy błagalne, wielbiące, dziękczynne, historyczne i pokutne. Styl psalmów można określić jako biblijny, ale jest także inspirowany Antykiem. Również i w pieśniach wzorowanych na Horacym odnajdziemy stylizację biblijną. Kochanowski tłumaczy psalmy werset po wersecie, nie zmienia układu całości ani konstrukcji poszczególnych psalmów. Inwencja poety wtkana w tkankę stylistyczną dzieła. Przy czym jest to bardzo dyskretne działanie. Różnice ujawnia dokładne śledzenie. Inwencje Kochanowskiego wyrasta z ducha Renesansu i wpływa na obraz groźnego Boga Starego Testamentu budzącego lęk - obraz zostaje złagodzony. W Starym Testamencie występują zasadniczo dwa imiona Boga: Pan i Bóg (Jahwe i Elohim). Kochanowski posługuje się parafrazą literacką, nazywa Boga: ojcem, Bogiem wiecznym, Panem wszechmocnym, wiele określeń. Kochanowski w psalmach wprowadza zaprzeczone epitety Boga (Boże nie-zmierzony) zalecane przez Arystotelesa. W jego poetyce nadają wysoki styl, w Biblii epitetów zaprzeczonych nie ma. Poezja hebrajska nie zna ani rymu ani rytmu w pojęciu greckim czy łacińskim. Podstawowym elementem jest paraleizm członków (dwie części zdań tworzą całość). Kochanowski tego nie respektuje, stosuje przerzutnie.

Psałterz jest dziełem życia Kochanowskiego. Nad przekładem pracował około dziesięciu lat. Profesor Krzyżanowski: "Treść Psałterza ujął w kunsztowną formę strof horacjańskich, zastępuje niejednokrotnie zwroty i wyrażenia oryginału hebrajskiego analogicznymi frazami liryka rzymskiego. Tego rodzaju synteza koncepcji biblijnej i antycznej całkowicie odpowiadała ideałom Kochanowskiego". W rezultacie udało się Kochanowskiemu osiągnąć mistrzostwo polegające na wyrażeniu ogromnego bogactwa treści religijnej, w wierszach i zwrotkach niezwykle urozmaiconych i dać dzieło o wybitnej wartości poetyckiej, które z tekstem muzycznym wybitnego kompozytora Mikołaja Gomółki, dla całych pokoleń stało się praktycznym podręcznikiem poetyki, zbiorem wspaniałych obrazów i gotowych formuł językowo-stylistycznych. Zainteresowanie psalmami było zawsze ogromne. W Średniowieczu - psałterze, w Renesansie reformacja wpływa na te zainteresowania. Mnożą się poetyckie przekłady na polski: Kochanowski, Jakub Wujek, Mikołaj Rej. W innych epokach pisarze także sięgali do psalmów np. Franciszek Karpiński, współcześni: Leopold Staff, Roman Brandsteatter, Czesław Miłosz.

Inspiracje biblijne w Baroku - szczególnie chętnie parafrazowano psalmy np.: Potocki, Lubomirski. Najważniejsze: "Psalmodia polska" Wespazjana Kochowskiego z 1695 roku. Występuje tu znamienna dla XVII w. idea bożego wybraństwa Polski, co najmocniej zaowocuje w okresie Romantyzmu - mesjanizm.

Religijność Baroku skłaniała do zainteresowania zadośćuczynieniem za grzechy - upodobanie do psalmów pokutnych. Interesowano się także postaciami nawróconych grzeszników: Marii Magdaleny, dobrego grzesznika Pawła apostoła. Zainteresowanie postaciami kobiet - motyw Zuzanny, Judyty, Estery. Barok przynosi ożywienie motywów Nowego Testamentu w literaturze co tłumaczy się potrydencką reformą w kościele, która w zainteresowaniu Starym Testamentem widziała wpływ protestantyzmu. W okresie Baroku Biblia - święta księga, główne źródło modlitewnego wzruszenia.

Oświecenie patrzy na Biblię w duchu osiemnastowiecznego racjonalizmu. Traktują ją rozumowo. Deizm mówi, że Bóg stworzył świat, ale się nim wcale nie zajmuje. Tendencje deistyczne i ateistyczne. Biblia jest traktowana na równi z literaturą antyczną. Biblia staje się źródłem inspiracji motywów, bohaterów, przygód. pojawiają się liczne przeróbki i tłumaczenia tragedii i oper, których bohaterami są postacie biblijne (Bogusławski, Niemcewicz). Pojawiają się nawet biblijne tragikomedie - Józef Hinosowicz.

W okresie sejmu czteroletniego i Targowicy w nurcie satyrycznym popularne są trawestacje - satyryczne przeróbki Biblii np. parodia księgi rodzaju Niemcewicza. Nurt sentymentalizmu patrzy na Biblię jako na księgę odsłaniającą mentalność człowieka pierwotnego, nieskażonego przez cywilizację. Biblia - księga ukazująca niezmienne zasady etyczne, na których człowiek powinien oprzeć swe życie np. dla Grodzińskiego, Karpińskiego. Po utracie niepodległości częstym motywem staje się opłakiwanie utraty wolności.

Romantyzm szczególnie po upadku powstania listopadowego Biblia nabiera dużego znaczenia. W nurcie liryki patriotycznej rozwija się mesjanizm. Uaktualnione podobieństwo Polski do Izraela oraz idea mówiąca o Polsce jako o narodzie wybranym. Tematyka religijna w liryce, w utworach narracyjnych, dramatach. Największe osiągnięcie liryki romantycznej - wiersz Mickiewicza "Słowa Najświętszej Maryji Panny". Powrót do osób i motywów biblijnych - Ujejski, Odyniec, Lenartowicz, Goszczyński. Szczególne miejsce w patriotycznym nurcie religijnym zajmują "Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego" i "Anhelli" Słowackiego. Stanowią one narodową ewangelię mesjanistyczną, która pragnie w narodzie podtrzymać wiarę w odzyskanie niepodległości. Obaj autorzy prozą stylizowaną na Biblię wypowiadają się na temat zadań emigracji. Mickiewicz porównuje ich do pierwszych apostołów wolności. "Genesis ducha" - Słowacki ukazuje dzieje ludzkości jako historię wyzwalania się ducha z materii drogą jej stopniowego doskonalenia się. III część "Dziadów" to próba odczytania dziejów ludzkości, a głównie Polski przez Biblię jako zmaganie dobra ze złem. Uosobienie zła to Nowosilcow i car. Idea dobra to ksiądz Piotr, sprawa polska, polski naród. Konrad porównany przez poetę do biblijnego Samsona. Widzenie księdza Piotra utrzymane w biblijnej symbolice ewangelii. Celem tego dramatu jest zmobilizowanie narodu do wiary, niepoddawania się i nadania sensu cierpieniu Polaków. Tak jak cierpienie i śmierć Chrystusa po którym przyjdzie zmartwychwstanie i odkupienie. Biblią w pewnym sensie inspirowana jest "Nie-boska komedia" - dramat metafizyczny - zmagania dobra ze złem o duszę poety - hrabiego. Cyprian Kamil Norwid tworzył w romantyzmie, ale nie czuł się romantykiem. W jego twórczości znajdujemy niewiele motywów opartych bezpośrednio na Biblii - np. "Do najświętszej Maryji Panny", "Psalm w Hebronie", ale poezja Norwida jest głęboko przeniknięta duchem biblijnym. Jest poprawna teologicznie zdaniem teologów.

Pozytywizm - epoka racjonalizmu, scjentyzmu, teoria Darwina, Pozytywizm oddala się od Biblii. Nauka ma się stać źródłem szczęścia, nie ma jednak całkowitego zerwania np. M. Konopnicka.

Modernizm - Biblia powraca w dużym stopniu. Biblia dla utworów jest wieloznaczna (religijność, znalezienie znaków, symboli o szczególnej doniosłości lub maniera pozbawiona sensu religijnego). Zainteresowaniem cieszą się postacie negatywne, grzeszników np. Ewa (Kasprowicz), Salome, Kain, Judasz. Modernistów interesuje tajemnica zła, szatana. Poczucie kryzysu, schyłkowości sprzyja pojawianiu się wizji katastroficznych np. Kasprowicz: "Dies Irae", "Święty Boże", "Salome". Nurt religijny w dramacie - "Judasz z Karioty" Karola Roztworowskiego.

Współczesność - kilka nurtów w sztuce np. poezji nawiązującej do proroctw; zachęcającej do życia w wierze np. Anna Kamieńska, Różewicz, Miłosz, Roman Brandsteatter. Oraz proza religijna: Zofia Szczucka "Przymierze", "Listy Nikodema" Dobraczyńskiego, "Jezus z Nazaretu" Brandsteattera. Nurt laicki, który nawiązuje do racjonalistycznego traktowania Biblii. Traktuje ją jako jeden z mitów np. "Opowieści biblijne" Zenona Kosidowskiego, "Bóg, szatan, mesjasz" Sandauera.

Biblia, czyli Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, to zbiór ksiąg religijnych judaizmu i chrześcijaństwa. Składają się na nią 73 księgi, czyli 46 Starego Testamentu i 27 Nowego Testamentu. Księgi te powstawały na przestrzeni dziesięciu wieków i pisane były przez różnych autorów.

Świętość Pisma uznawana jest przez judaizm i liczne wyznania chrześcijańskie: wiara w objawione Słowo Boże. Jednak nawet dla wierzących Biblia jest dziełem teandrycznym (gr. theos ?bóg? + aner ?człowiek? = bosko-ludzkim). Orędzie Boże zostało przekazane ludziom za pośrednictwem ludzi i to ze wszystkimi uwarunkowaniami kulturowymi ich epoki. Doniosłość Biblii trzeba rozważać na płaszczyźnie religijnej, moralnej i kulturowej.

Biblia jest źródłem kultury europejskiej. Najpierw w sferze religijno-moralnej: przykazania dekalogu stanowią podstawę stosunków międzyludzkich niezależnie od wyznania i światopoglądu. Potem w sferze kulturowej: Biblia jest natchnieniem myślicieli, artystów i pisarzy, a także inspiracją dla literatury, rzeźby, malarstwa, muzyki. Utrwalona w powszechnej świadomości pamięć obrazów i wersetów biblijnych powoduje, że stanowią one wspólny repertuar środków wyrazu, które poprzez literaturę wchodzą do języka potocznego.

Stary Testament powstał w okresie ok. X wieku, najstarsze fragmenty datuje się na X-XII wiek przed Chrystusem. Jego księgi stanowią wydarzenia poprzedzające przyjście Chrystusa na świat.
Zbiór zaczyna ?Pięcioksiąg?, przypisywany prawodawcy i wodzowi narodu izraelskiego, Mojżeszowi. Pierwsza jego część: ?Księga Rodzaju?, opowiada o powstaniu świata, stworzeniu człowieka, wygnaniu z raju Adama i Ewy, a kończy ją opowieść o wieży Babel. Kolejne: ?Księgi historyczne? przedstawiają dzieje narodu izraelskiego, a ?Księgi Mądrościowe? m.in. zawierają: przypowieść o Hiobie, niepowtarzalny zbiór pieśni lirycznych ? ?Psalmów?.

Nowy Testament powstawał stosunkowo krótko ? od ok. 50 r. nowej ery do początków II w n.e. Księgi opowiadają dzieje Chrystusa , mówią o działalności Apostołów po śmierci Jezusa.
Do Testamentu należą: ?Księgi historyczne?, na które składają się Ewangelie według trzech synoptyków: św. Mateusza, św. Marka, św. Łukasza oraz czwarta, w powszechnym mniemaniu najpiękniejsza, najoryginalniejsza i najgłębsza, św. Jana; Dzieje Apostolskie, przedstawiające apostolską działalność świętych Piotra i Pawła, obrazujące rozpowszechnianie się idei chrześcijaństwa, spisane prawdopodobnie przez św. Łukasza oraz 21 listów apostolskich, a także księga prorocza, czyli ?Apokalipsa? napisana przez św. Jana.
Tłumaczona na około 1200języków i narzeczy funkcjonuje w różnych społecznościach już ponad trzy tysiące lat.

Biblia jest trójjęzyczna: teksty Starego Testamentu były pisane w języku hebrajskim, a niektóre fragmenty w aramejskim i greckim. Teksty Nowego Testamentu ? w języku greckim, z wyjątkiem Ewangelii św. Mateusza napisanej najprawdopodobniej po aramejsku.

Przekładu całej Biblii na język łaciński dokonał w IV w. n. e. św. Hieronim. Sobór trydencki w XVI w. Uznał ten przekład ? zwany Wulgatą ? za tekst wiarygodny i obowiązujący w kościele rzymsko-katolickim. Wulgata była głównym źródłem, z którego korzystali późniejsi katoliccy tłumacze Biblii. Współcześni bibliści wracają do języków oryginalnych.
Wzmożone zainteresowanie tekstem biblijnym wywołały walki wyznaniowe toczone w całej Europie w XV-XVI w. Wtedy też prowadzono liczne prace nad przekładami Biblii na języki narodowe. Kultura staropolska może się poszczycić aż sześcioma przekładami całego Pisma św. i wieloma tłumaczeniami jego części lub fragmentów. Najważniejsze przekłady to:
a) katolickie:
Biblia królowej Zofii,
Biblia Leopolity,
Biblia Jakuba Wujka,
b) innowiercze:
Biblia brzeska,
Biblia nieświeska,
Biblia gdańska.
Następny ? siódmy ? przekład Biblii ukazał się dopiero po 33 latach w postaci Biblii Tysiąclecia, tłumaczonej z języków oryginalnych.




I. Miłość ukazana w Biblii.

1. Miłość Boża, ojcowska.

A. Bóg stwarzając człowieka obdarzył go wielką, nieopisaną miłością i
sprawił, iż człowiek także może kochać i może być kochanym, lecz
mając własną, wolną wolę i rozum, musi tak pokierować swoim
życiem, aby natrafić na tę drogę, prowadzącą do Nieba.

B. Przykłady miłości Bożej w Biblii.

a) ?O synu marnotrawnym?:

Przypowieść o ?Synu marnotrawnym?, gdzie miłość ojcowska
zostaje wystawiona na próbę. Mimo to, że ukochany syn wyjechał i
roztrwonił majątek, ojciec (Bóg) przebacza mu i cieszy się z jego
powrotu.
Dzięki wierze w Boga poznajemy sens miłości. To właśnie rodzice
powinni być dla nas przykładem i wzorem. To od nich dowiadujemy
się jak pokochać kogoś bliskiego i jak wybaczać innym ludziom.


b) ?Hymn do miłości? św. Pawła:

Hymn ten jest oddaniem czci tej cudownej wartości i próby
uzmysłowienia ludziom, jak wielką moc ma miłość, jak wiele znaczy
w naszym życiu, bo:
?Gdybym mówił językami ludzi i aniołów,
a miłości bym nie miał,
stałbym się jak miedź brzęcząca
albo cymbał brzmiący.?
Ona także nie pozwala, abyśmy krzywdzili bliskich. Nadaje sens
naszemu życiu, nie pozwala poddawać się w trudnych dla nas
chwilach, wątpić w siebie i tracić nadzieję. Co by było gdyby człowiek
tej miłości nie miał?

2. Miłość zmysłowa.

A. Przykłady:

a) ?Pieśń nad pieśniami?:

Oblubieniec zachwyca się ciałem swej ukochanej, a ona zwraca uwagę
na jego urodę, jest to hiperbola miłości cielesnej. Występuje dużo
erotyki.
Księga ta zgodnie uważana jest przez Żydów i chrześcijan za
najświętszą. Samo określenie ?Pieśń nad pieśniami? oznacza, że pieśń
jest doskonała pod względem treści i formy, że utwór ma styl
podniosły.

3. Miłosierdzie.

A. Przykłady:

a) ?O miłosiernym Samarytaninie?:

Ranny człowiek potrzebujący pomocy spotyka się z obojętnością
innych osób, jedynie samarytanin udziela mu pomocy, okazał się
symbolem miłosierdzia i współczucia człowieka dla człowieka. Stał
się wzorem prawdziwej miłości bliźniego.

II. Wpływ Biblii na kulturę.

1. Inspiracje biblijne w literaturze.

A. Średniowiecze:

a) Literatura średniowieczna w różnorodny sposób odwołuje się do
motywów biblijnych. Np. misterium średniowieczne ?Historyje o
chwalebnym zmartwychwstaniu pańskim? Mikołaja z Wilkowiecka.
Również poezja czerpała z Biblii, anonimowy wiersz ?Żale Matki
Boskiej pod Krzyżem?, także pieśni ?Bogurodzica?. Średniowieczny
dramat misteryjny ukazujący wątki biblijne z Nowego Testamentu.
Genezą dramatów średniowiecznych było zmartwychwstanie i
narodzenie Chrystusa. Początkowo były one fragmentami mszy,
potem misterie odbywały się poza mszą.

B. Renesans:

a) Renesans zwrócony ku Antykowi, ale nie odrzuca Biblii i także
korzysta z inspiracji biblijnych. Można odnaleźć je u wielu pisarzy
renesansowych.
Mikołaj Rej - związany z ruchem reformatorskim,
autor zbioru kazań "Postylla" - inspirowane Biblią. Autor dramatu
"Żywot Józefa", który ma formę bardziej dialogu religijno-
-dydaktycznego niż dramatu, temat zaczerpnięty z Biblii.
Motywy biblijne obecne są także w twórczości Jana
Kochanowskiego - "Czego chcesz od nas Panie" - hymn pochwalny na
cześć Boga, artysty, twórcy świata. Uroda świata polega nie na urodzie
poszczególnych elementów, ale na harmonii całości. Także poemat
"Zuzanna" jest zainspirowany Biblią.
Kolejne dzieło Kochanowskiego wyrastające z Biblii to "Psałterz
Dawidów". Uznano je za największe.

C. Barok.

a) W baroku chętnie parafrazowano psalmy, np.: Potocki, Lubomirski.
Najważniejsze to: ?Psalmodia polska? Wespazjana Kochowskiego
z 1695 roku. Występuje tu znamienna dla XVII w. Idea bożego
wybraństwa Polski.
Religijność Baroku skłaniała do zainteresowania
zadośćuczynieniem za grzechy ? upodobanie do psalmów pokutnych.
Interesowano się także postaciami nawróconych grzeszników: Marii
Magdaleny oraz apostoła Pawła. Zainteresowanie postaciami kobiet ?
motyw Zuzanny, Judyty, Estery. Barok przynosi ożywienie motywów
Nowego Testamentu w literaturze co tłumaczy się po-trydencką
reformą w kościele, która w zainteresowaniu Starym Testamentem
widziała wpływ protestantyzmu. W okresie Baroku Biblia - święta
księga, główne źródło modlitewnego wzruszenia.

D. Oświecenie.

a) Biblia traktowana jest rozumowo. Deizm mówi, że Bóg stworzył
świat, ale się nim nie zajmuje. Staje się źródłem inspiracji motywów,
bohaterów, przygód. Pojawiają się liczne przeróbki i tłumaczenia
tragedii i oper, których bohaterami są postacie biblijne. Pojawiają się
nawet biblijne tragikomedie - Józef Hinosowicz.

E. Romantyzm.

a) Biblia nabiera szczególnie dużego znaczenia po upadku powstania
listopadowego. W liryce patriotycznej rozwija się mesjanizm.
Największe osiągnięcie liryki romantycznej - wiersz Mickiewicza
"Słowa Najświętszej Maryi Panny". Powrót do osób i motywów
biblijnych - Ujejski, Odyniec, Lenartowicz, Goszczyński. Szczególne
miejsce w patriotycznym nurcie religijnym zajmują "Księgi narodu
i pielgrzymstwa polskiego" i "Anchelli" Słowackiego. Stanowią one
narodową ewangelię mesjanistyczną, która pragnie w narodzie
podtrzymać wiarę w odzyskanie niepodległości.

F. Pozytywizm.

a) Pozytywizm oddala się od Biblii. Nauka ma się stać źródłem
szczęścia, nie ma jednak całkowitego zerwania np. M. Konopnicka.

G. Modernizm

a) Biblia powraca w dużym stopniu. Biblia dla utworów jest
wieloznaczna (religijność, znalezienie znaków, symboli o szczególnej
doniosłości lub maniera pozbawiona sensu religijnego).
Zainteresowaniem cieszą się postacie negatywne, grzeszników.
Modernistów interesuje tajemnica zła, szatana. Poczucie kryzysu,
schyłkowości sprzyja pojawianiu się wizji katastroficznych.


2. Biblia źródłem inspiracji w malarstwie.

A. Przedstawiciele.

a) Michał Anioł
? twórca fresków w Kaplicy Sykstyńskiej.
Biblia jest źródłem odniesień, jeśli chodzi o motywy, wątki postaci
i wartości:

I wątek ? stworzenie świata: ?Pan Bóg stwarza świat?,
I motyw ? ?Stworzenie Adama?, ?Stworzenie Ewy?,
II motyw ? ?Grzech pierworodny i wygnanie z raju ziemskiego?,
III motyw ? ?Kuszenie Adama?,
II wątek ? ?Potop?,
I motyw ? ?Arka Noego?,
III wątek ? ?Sąd ostateczny?,
I motyw ? ?Chrystus sędzią?,
II motyw ? ?Skazanie grzesznych?,
III motyw ? ?Zmartwychwstanie umarłych?,

b) Pieter Bruegel

I wątek ? ?Wieża Babel?,
I motyw ? ?Pomieszanie języków?,

c) Rembrandt

I wątek ? ?Ofiara Izaaka?,
II wątek ? ?Bóg wystawia Abrahama na próbę?,
III wątek ? ?Mojżesz rozbija Tablicę Prawa?,
IV wątek ? ?Walka Dawida z Goliatem?,
I motyw ? ?Dawid z głową Goliata?,


3. Nawiązania do Biblii w filmie.

? ?Abraham?,
? ?Quo Vadis?,
? ? Książę Egiptu?,
? ?Maria ? matka Jezusa?,
? ?Arka Noego?,
? ?Jezus Chrystus Super star?.

III. Biblia jako źródło frazeologizmów.

A. Przykłady wyrażeń i zwrotów potocznych:

? ?jabłko Adama?,
? ?grzech pierworodny?,
? ?sąd ostateczny?,
? ?arka Noego?,
? ?wieża Babel?,
? ?manna z nieba?,
? ?syn marnotrawny?,
? ?trąby jerychońskie?,
? ?plagi egipskie?
? ?rzeź niewiniątek?,
? ?korona cierniowa?,
? ?egipskie ciemności?,
? ?oko za oko, ząb za ząb?,
? ?umywać ręce?,
? ?Alfa i Omega?,
? ?być kozłem ofiarnym?,
? ?czarna owca?,
? ?salomonowy wyrok?,
? ?judaszowe srebrniki?,
? ?zamienić się w słup soli?,
? ?owoc zakazany?,
? ?wdowi grosz?,
? ?Sodoma i Gomora?.

IV. Cierpienie ukazane w Biblii.

1. Przykłady:

A. ?Księga Hioba?

Również z Biblii dowiadujemy się, że człowiek nie bez przyczyny
doświadcza cierpień i upokorzeń. Postawę człowieka udręczonego
cierpieniem przez życie, można znaleźć w ?Księdze Hioba?. Hiob
zostaje wystawiony przez Boga na próbę, lecz mimo wszelkich
trudów i cierpień, nie waha się, cały czas jest przy swym Bogu. Nie
każdy potrafi stanąć twarzą w twarz z przeciwnościami losu i w
milczeniu znosić wszelkie cierpienia. To właśnie, dzięki Bogu
potrafimy wytrwać w ciężkiej chorobie, nie załamując się. To On daje
nadzieję i prowadzi nas przez życie.

V. Problem zła na świecie.

1. Skoro Bóg chciał, aby świat był dobry, to dlaczego na świecie
istnieje zło?

Bóg nie jest źródłem zła i nie chciał, aby ludzie byli grzeszni.
Ponieważ stworzył nas jako odpowiedzialne, inteligentne istoty,
którym dał wolną wolę, możemy kierować swoim życiem jak
chcemy. To od nas zależy, czy wolność tę wykorzystamy
niewłaściwie. Bóg chciał, by ludzie słuchali Go i żyli z Nim w
zgodzie, lecz to my mamy podjąć decyzję, czy pragniemy żyć z Nim
we wzajemnej miłości.

2. Grzech.

Z powodu grzechu nic na świecie nie dzieje się tak , jak Bóg
zaplanował. Zamiast cieszyć się życiem, jakie Bóg nam podarował,
mamy mnóstwo problemów. Pozostajemy w ciągłym konflikcie z
przyrodą, innymi ludźmi, z samymi sobą i z Bogiem.
Adam i Ewa skazili grzechem nie tylko świat, ale również ludzką
naturę. Każdy człowiek rodzi się odtąd ze skłonnością do grzechu.

VI. Wiara chrześcijańska.

A. Rozróżnianie dobra od zła.

Bez względu na poziom cywilizacji, zawsze wiedzieliśmy, że
pewne rzeczy są złe, nawet jeśli nikt nie przekazał nam żadnej
szczególnej religii, czy wzorców moralnych. Boże prawo zawsze
było i jest wpisane w nasze serca. Sumienie, które nas oskarża
wskazuje na to, że Boskie prawo w nas tkwi. Zostaliśmy stworzeni
na obraz Boży i to się nie zmieniło.


B. Istnienie Boga.

Zamiast udowadniać istnienie Boga za pomocą różnych argumentów, Biblia zakłada, że mamy pewną świadomość Boga, która później skłania nas do uznania Jego istnienia. Nadaje to naszemu życiu sens.

Czym jest Biblia ? Na pewno jest książką, którą stawiamy na półce obok wielu innych. Ale przede wszystkim jest źródłem wiedzy o nas samych. Żeby lepiej zrozumieć świat, w którym żyjemy, musimy przynajmniej trochę ją znać, mimo że nie jest łatwą lekturą.

Dzięki za wszystko pozrdo

pamietaj! uzyskales pomoc- owdzecz sie sogiem!!! pozdrawiam

kto mi wypisze wszystkie utwory które odwołują się do motywu biblijnego na wieży babel? z góry dziękuje!

nooooooooooooooooooo

[http://www.sciaga.pl/tekst/6367-7-na_wiezy_babel_wislawy_szymborskiej_funkcje_motywow_biblijnych]