motyw matki w literaturze

juz niedlugo matura a ja nic nie mam=/ dlatego prosze o pomoc!! Potrzebuje przedewszystkim przyklady waszymm zdaneim najlepszych utworow literackich gdzie jest motyw amtki oraz literature podmiotu!!

Ogolnie ten motyw wystapuje w kilku odmianach
1) Wielka Macierz - w starozytnych mitologiach istnieja wyobrazenia i bostwa zwiazane z macierzynstwem ( Kybele, Rea, Demeter- prawzorzec kochajacej rodzicielki, Niobe- matka cierpiaca, do tego znajdziesz nawiazanie u Gałczyńskiego)
2) Pramatka Ewa - tu wiadomo odniesienia do Biblii (jej literackie portrety w Raju utraconym Miltona, u Jana Kasprowicza w Hymnach) mozesz tez nawiazac do filozofii Tomasza z Akwinu
3) Matka Boga - w Bogurodzicy i Lamencie świętokrzyskim (tu tez mozesz wykorzystać utwór Flisa "Ręce mojej matki"- znajdziesz tu podobny obraz matki, ktora nie potrafi powstrzymac przemocy wobec syna. Bohaterka jest matka ks. Popiełuszki)
4) Matka artysty - tutaj jako inspiracja lub adrasatka. Np. w Trenie XIX Kochanowskiego, "Do matki" i "Testament moj" Słowackiego i matka Marcela w "Poszukiwaniu straconego czasu" Prousta (czuła i opiekuncza, towarzyszka nadwrazliwego chlopca- bardzo ciekawy portret)
5) Matka Polka- zwiazane m.in z silnym kultem Matki Boskiej. I tutaj np. Podkomorzyna z "Powrotu posła" Niemcewicza, w wierszu Mickiewicza "Do matki Polki", Andrzejowa Korczyńska, Emilia Korczyńska, Darzecka, Kirłowa w "Nad Niemnem" Orzeszkowej
6) Matki kochajace - Jadwiga Barykowa z "Przedwiosnia", Pani Żancia (matka Zenona Ziembiwicza)w "Granicy" Nałkowskiej - uosobienie dobroci, cierpiliwosci i łagodności
7) Matka nowoczesna - Młodziakowa w "Ferdydurke" Gombrowicza (konicznie zwroc uwage na pozornosc tej nowoczesnosci- scena obiadu z kompocikiem i scena wizyty dwoch mezczyzn w pokoju Zuty), Eleonora, matka Artura w "Tangu" Mrozka (matka niedojarzała)

Możesz też skorzystac z
"Moralność pani Dulskiej" Zapolskiej
"Cudzoziemka" Kuncewiczowej
"Spotkanie z matką" Gałczyńskiego
"Gdy matka odchodzi" Różewicza
"Inny świat" Grudzińskiego - obraz zdegradowanego macierzynstwa

Troche tego jest, ale w wiekszosci to lektury szkolne, wiec nie powinno byc wiekszych problemów...
Powodznia

Niemal w każdej, nawet najdawniejszej religii, mitologii pojawiają się postaci matek. Często w postaci Matki Ziemi dającej początek całemu życiu, rodzajowi ludzkiemu. Nic więc dziwnego, że motyw matki jest równie stary, jak literatura i powszechny w każdym piśmiennictwie. Postać matki pozostaje elementem mitu sielankowego dzieciństwa, symbolem miłości, bezpieczeństwa, rodzinnego domu. Bycie matką najczęściej łączy się z jednoczesnym przeżywaniem radości i doświadczaniem cierpień, troskami, wielkimi nadziejami związanymi z dziećmi, ale też niepokojami o ich los. Matka miewa też w literaturze bardzo szerokie znaczeniem, przede wszystkim jest matką- ojczyzną, w naszym piśmiennictwie Matką Polką, która wszystko oddaje ojczyźnie, cierpi, bowiem jej dzieci giną za kraj. Współczesna literatura, szczególnie feministyczna, wiele uwagi poświęca samotnym matkom.
Matką Zeusa była tytanka Rea. Urodziła najwyższego z bogów, ukryła przed Kronosem, który pożerał potomstwo, obawiając się utraty władzy. Tą boginie czczono w całym świecie greckim, czasami utożsamiono ją z Wielką Macierzą, nazywano różnymi imionami wraz z rozszerzeniem się kultu. Dwa archetypiczne wyobrażenia matek z greckiej mitologii to Demeter i Niobe. Pierwszej z tych kobiet Hades porwał córkę, Korę, do swej podziemnej krainy, co doprowadziło matkę do rozpaczy. Natomiast Niobe musiała obserwować śmierć swoich czternaściorga dzieci, które zostały okrutnie zamordowane. Rozpaczającą Niobe Zeus zmienił w skałę.
Ewa to pierwsza kobieta stworzona przez samego Boga, zarazem ?matka wszystkich żyjących?. Istnieje prawdopodobieństwo, że za tą postacią kryją się mitologiczne obrazy Matki Ziemi, bogini matki. W Biblii spotykamy się również z postacią Marii, którą w chrześcijaństwie czci się jaki matkę Chrystusa, żonę Józefa z rodu Dawida. Jest Ona archetypem matki radosnej jest Maryja podczas zwiastowania, zaś matki cierpiącej Maryja podczas ukrzyżowania i śmierci Chrystusa. Umierając Jezus rzekł do św. Jana: ?Oto matka twoja?, polecając jego opiece zrozpaczoną Maryję.
Lament świętokrzyski to, obok Bogurodzicy, najwybitniejszy utwór polskiej poezji średniowiecznej. Jest to liryczny monolog Matki Boskiej, stojącej pod krzyżem, która cierpi z powodu śmierci jedynego syna - Jezusa. Zwraca się do ludzi, by ją wysłuchali i pożałowali- ?posłuchajcie, pożałuj mię?. Prosi syna, by przemówił do niej ostatni raz przed śmiercią. Utwór ma bardzo osobisty charakter. Maryja wypowiada się w pierwszej osobie. Wiele sformułowań podkreśla osobiste cierpienie- ?a ja pełna smutku i żałości?, ?ciężka moja chwila?. Emocje są też wzmagane przez używanie zdrobnień- synek, główka, dziatki. Lament Maryi można uznać za odmianę średniowiecznego gatunku o nazwie planctus (płacz, narzekanie, lament). Utwory takie wyrażały żal po zmarłym, wzywały do współcierpienia i płaczu. Motyw Matki Boskiej stojącej pod krzyżem często występował w twórczości średniowiecznej. Mieści się on w szerszej grupie utworów pasyjnych, czyli pokazujących mękę i śmierć Jezusa Chrystusa. Scena, która ukazuje Maryję skarżącą się pod krzyżem, żegnającą z synem i wzywającą ludzi do udziału w rozpaczy, nie jest opisana w Ewangeliach.
Gertruda, to matka Hamleta, tytułowego bohatera tragedii Williama Szekspira. Gertruda była królową Danii, żoną zamordowanego króla, która poślubiła jego brata Klaudiusza, oddając mu w ten sposób koronę- być może wymagał tego interes dynastii, w co nie wierzy Hamlet. Według prawa i poglądów z epoki Szekspira, było to cudzołożenie. Duch, a za nim Hamlet, zarzuca królowej wiarołomstwo, zmysłową namiętność prowadząca do zaślepienia. Oskarżenia Hamleta budzą w tej kobiecie wyrzuty sumienia, tym bardziej, że nie potrafi w żaden sposób usprawiedliwić swojego postępowania. Jest podatna na wpływy, ulega nastrojom. Hamlet mówi do niej: ?Słabość, Imię twe niewiasta!?. Jednak zwróćmy uwagę, że to tylko Duch i Hamlet potępiają małżeństwo Gertrudy, nikt inny w Danii, nie widzi w tym nic niestosownego. Królowa w chwili śmierci pojęła całe fiasko własnych planów: widziała w Hamlecie następcę tronu, popierała jego związek z Ofelią. Boleśnie uświadomiła sobie, że jej kochany mąż zamierzał zabić przynajmniej równie kochanego syna.
Matką cierpiącą w trzeciej części ?Dziadów? Adama Mickiewicza jest pani Rollison. Dla swego więzionego i torturowanego syna, Janka chciała uprosić u Nowosilcowa wizytę księdza Piotra, aby ratować duszę syna. Jest on jej jedyną podporą i radością. W wileńskim salonie Senatora gra się w karty i rozmawia. Doktor, Pelikan i Bajkow omawiają z Nowosilcowem aktualne zagadnienia. Rozmawiają o przesłuchaniu Rollisona, który po otrzymaniu 300 kijów jest ciężko chory. Cyniczny Nowosilcow wyraża zdumienie, że młody człowiek jeszcze żyje. Przychodzi nieszczęsna matka, pani Rollison. Prosi Senatora o możliwość zobaczenia syna, dopuszczenie do niego księdza. Nowosilcow udaje zdziwienie, rzekomo nic nie wie o tej sprawie, łudzi matkę nadzieją na uwolnienie chłopca. Kobieta daje się zwieść, mówi o szlachetności Senatora, który jest jedynie ?łotrów otoczony zgrają?. Ma raz jeszcze przyjść o godzinie siódmej. Gdy opuściła salon, Nowosilcow kazał wpuścić ją do syna i zaryglować drzwi. Doktor sugeruje, by otworzyć okna w celi położonej na trzecim piętrze- umożliwi to młodemu Rollisonowi samobójstwo, które i tak już wcześniej planował. Gdy oszalałą z bólu matka dowiedziała się, iż jej syna wyrzucono przez okno, wbiegła zrozpaczona między tańczących na balu, przeklinała Senatora, bluźniła, krzyczała w końcu padła zemdlona. Nowosilcow dał zgodę na widzenie księdza z Rollisonem- ciężko rannym, ale jeszcze żywym.
Adam Mickiewicz w wierszu "Do matki Polki" próbuje wykreować model wychowania młodego Polaka. Matka ma przygotować syna do boju, do zwycięstwa. Syn ma walczyć ze świadomością, że zginie, bez chwały, bez zmartwychwstania. Rodzicielka już w dzieciństwie (jeżeli można to nazwać dzieciństwem) przygotowuje potomka na niewolę i śmierć. Katowski obuch i ręce skute łańcuchem przedstawiające niewolnika mają stać się rzeczywistością. Utwór rozpoczyna się apostrofą do polskich matek, aby wychowywały swych synów na patriotów. jeśli ich synowie zdradzają w dzieciństwie odwagę, szlachetność, muszą być przygotowywani do późniejszego losu spiskowca i syberyjskiego zesłańca, który walcząc skrycie i samotnie nigdy nie doczeka się należnej mu chwały. Nie czeka go bowiem chwalebna śmierć na polu walki, lecz katorżnicza praca na dalekiej Syberii. Toteż polskie matki zawczasu powinny przyzwyczajać swych synów do czekającego ich losu.
Słowacki był bardzo silnie uczuciowo i emocjonalnie związany ze swoją matką. W utworze ?Do Matki? podmiot liryczny możemy utożsamiać z samym poetą, dzięki informacjom biograficznym i listom Słowackiego. Wiersz jest przykładem liryki zwrotu do adresata. Poeta zwraca się w tym utworze do matki. Wie, że będzie cierpieć, widząc emigrantów powracających do kraju. Poeta- wygnaniec nie decyduje się pomimo carskiej amnestii dla uczestników narodowych spisków, powstania listopadowego na powrót do kraju.
W utworze ?Rozłączenie? podmiot liryczny ukazuje swe uczucia wywołane rozstaniem z matką. Ponieważ zna on dokładnie jej plan dnia, więc rozpamiętuje się o czynnościach, jakie w danych porach dnia wykonuje jego rodzicielka. Słowacki potrafi wyobrazić ją sobie na tle domu rodzinnego, w ogrodzie. Opisuje także krajobrazy oglądane przez siebie i zdaje sobie sprawę, iż jego matka nie może sobie ich odzwierciedlić w wyobraźni, gdyż nie wie, że ?trzeba niebo zwalić i położyć (...) i nazwać jeziora błękitem.? Mimo, iż fizyczna rozłąka tych dwóch bliskich sobie osób trwać będzie wiecznie, ich duchowy związek nigdy się nie skończy. Psychiczny sojusz dwóch dusz jest nierozerwalny. Nic go nie może zniszczyć. Wie także, że nie może wiedzieć ona o ?gwiazdeczce? stróżu? dla niej wybranej, oraz o dwóch ?z okien światełkach?, zawsze ?smutno i blado? świecących autorowi pod wieczór. Na koniec autor porównuje siebie i matkę do ?dwóch smutnych słowików, co się wabią płaczem?.
Tragiczne są losy Jadwigi Barykowej, matki Cezarego, głównego bohatera "Przedwiośnia" Stefana Żeromskiego. Wydana za mąż wbrew swej woli za Seweryna Barykę, podążyła wraz z nim z rodzinnych Siedlec do dalekiego i obcego jej Baku. Chociaż w kraju pozostał jej ukochany Szymon Gajowiec, Jadwiga okazała się dobrą żoną i wzorową matką. Kiedy wybuchła pierwsza wojna światowa Seweryna wcielono do rosyjskiej armii, skąd zbiegł do legionów Piłsudskiego. Jadwiga pozostała sama w obcym kraju z dorastającym synem. Dotąd bardzo niesamodzielna i całkowicie zależna od męźa, teraz robiła wszystko, aby swemu jedynakowi zapewnić jakie takie warunki egzystencji. Z narażeniem własnego życia wyprawiała się na wieś, aby za olbrzymie sumy zdobyć mąkę i nocą upiec chleb lub podpłomyk. Opuszczona przez męża, zatroskana o los syna, przed którym w starych ruinach musiała skrywać część rodzinnego skarbu, rozmyślała o rewolucji: ?Cóż to za komunizm, gdy się wedrzeć do cudzych domów, pałaców i kościołów, które dla innych celów zostały przeznaczone i po równo podzielić się nie dadzą?. Cezary początkowo nie zdawał sobie sprawy z bezgranicznego poświęcenia matki, której siły wciąż malały. Pracowała przecież jak służąca, prała, sprzątała, gotowała. Posiwiała gwałtownie, zgarbiła się, zaczęła się podpierać sękatym kijem. Wówczas dopiero Cezary dostrzegł jej wyprawy za miasto, wyobrażał sobie, jak słania się na wątłych nogach, wlokąc w worku, pod groźbą kary śmierci, dla niego zboże. Sam nagle też wydoroślał. Z czułością okrywał ją nocą, uspokajał, wyręczał w domowych zajęciach. Bardzo zbliżyły ich też wspólne wyprawy do portu, gdzie oczekiwali na powrót ojca. Cezary otrzymał fałszywą - jak się później okazało - informację o śmierci ojca, lecz nie miał dość odwagi, aby powiedzieć o tym matce, która zadręczała się myślą, co się stanie z Czarusiem po jej śmierci. Ta śmierć nadeszła wkrótce, gdyż pani Jadwiga udzieliła schronienia spotkanej w porcie rosyjskiej księżnej Szczerbatow Mamajew i jej czterem córkom. Skierowana do ciężkich robót w porcie, bita i katowana wkrótce zmarła, z okrutną świadomością, że jej ukochany syn pozostaje sam jeden na świecie w obcym i wrogim kraju.
Pierwszym obrazem wiersza pt. ?Ballada? Czesława Miłosza jest kobieta. Siedzi ona na równinie i spożywa posiłek. Dopiero co wróciła z cmentarza. W dalszej części liryku opisana jest wewnętrzna rozmowa starszej kobiety ze swoim nieżyjącym już synem. Jej syn zginął za młodu w powstaniu warszawskim. Matka pogodziła się już ze śmiercią syna ale nie potrafi zrozumieć jak to możliwe ze życie toczy się dalej, że nikt nie pamięta o tym iż jej syn zginął w powstaniu, nikt nie pamięta co działo się zaledwie kilka lat temu. Jego pamięć nie jest czczona, został całkowicie. zapomniany. matka wspomina ?jak dziecinny był i wesoły?. Po wojnie władze komunistyczne zakazały nawet stawiania pomników młodym ludziom, którzy zginęli w walce w powstaniu warszawskim, chciano ich skazać na zapomnienie. Czesław Miłosz wspomina również poetę- Tadeusza Gajcego, który zginął w szesnastym dniu powstania. Zabrano mu życie, młodość, pozbawiono podziwiania tętniącej życiem przyrody, przemijania pro roku, podziwiania kwitnących kwiatów. Starsza kobieta przygląda się dwojgu młodym ludziom biegnącym do tramwaju, mówi ze jej syn tez by teraz tak mógł biec- gdyby żył. Opisywana matka przez Czesława Miłosza, to matka Tadeusza Gajcego. Ale jest to również matka która może symbolizować każdą matkę, która strąciła swoje młode dziecko, i nikt o tym nie pamięta, nikt nie czci jego pamięci. Matkę, która cierpi bo jej dziecko zostało skazane na zapomnienie.
Jeśli natomiast rozchodzi się o malarstwo, to obrazy, na których widnieją portrety matek, są obrazami, które z przyjemnością się podziwia. Przedstawione na nich kobiety są pełne miłości i macierzyńskiego uczucia. Chyba dlatego tak wielu artystów hołdowało swym matkom, uwieczniając je na płótnach.
Niewątpliwie najważniejszą rolą, jaką może spełniać kobieta jest rola matki, która wychowuje swe dzieci na szlachetnych i uczciwych ludzi, prawych obywateli i szczerych patriotów. To matka w głównej mierze kształtuje osobowość dziecka, wpływając na to, jakim będzie człowiekiem w dorosłym życiu. Każda prawdziwa matka kocha też swe dzieci, cierpi ich cierpieniem, gotowa jest za nie się poświęcać. Tak więc kreacje matek to najpiękniejsze literackie i plastyczne postacie. Cierpią, płaczą po stracie swych dzieci, a jednak wychowują je na bohaterów i patriotów. One kształtują osobowość młodego człowieka, jego postawę wobec świata i innych ludzi. To właśnie w dużej mierze od matek zależy przyszłe życie dziecka i jego miejsce w świecie.

a jakis oryginalny wstep do tego motywu,jak to diabelstwo zaczac? i najgorsze....literatura przedmiotu=/?!

Ja mam temat: "Artystyczne ujecie macierzynstwa w literaturze i sztuce (2 epoki)". WYbralam starozytnosc i pozytywizm. jak chcesz to moge ci przedtawic moja bibli. przedmiotu.

jakby nie bylo problemu to mozesz mi wyslac swoja bibliografie....

Bibliografia przedmiotu:
* Matuszko Jadwiga, Słownik tematów literackich, wydawnictwo; printex, Bydgoszcz 2000
* Schmidt Joel, Słownik mitologi greckiej i rzymskiej, wydawnictwo: Książnica, W-wa 1992
* Estin Colette i Laporte Helene, Książka o mitologii Greków i Ryzmian, wydawnictwo: RTW, 1995
* Kuncewicz Piotr, Bolesław Prus - Lalka, dom wydawniczy "JOTA", W-wa 1990
* Kulczycka -Saloni Janina, Pozytywizm, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, W-wa 1971,
* Kwiecieńska Hanna, Być matką, zbiór pamiętników, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, W-wa 1986
* Badinter Elisabeth, Historia miłości macierzyńskiej, Oficyna Wydawnicza Volumen Liga Republikańska, W-wa 1998

Może coś Ci się z tego przyda :)

bardzo mi sie przydalo :) dzieki wielkie:)

choc dalej nie wiem co zrobic,by moja praca byla ciekawa?!

Ja ostatnio wymyśliłam, że na zakończenie pracy puszcze komisji fragment "pasji" a dokładniej podczas drogi krzyzowej, gdy Jezus upada Maria przypomina sobie jak upadł w dzieciństwie i podbiega do niego i go podnosi. Jak ogladalas film to wiesz :) Moze uda sie tym wzruszyc komisje :) hihi Pozdrowka

o to dobre jest!chyba nie bedziesz miala nic przeciwko wykorzystaniu twojego pomuslu;)Pasja to faktycznie dobry film i ja mam w pracy "lament swetokrzyski.." wiec, to bylo by dobre tlyko wlasnie nie wiem,czy jak mam lektury z roznych epok,to musza byc one tak epokami ulozone?! bo na koniec film puscic,ktory nawiazuje do matki Boskiej,ktora jest w epoce starozytnej,a ostatnia z epok mam XX-lecie....to wlasnie nie wiem=/ a jakies obrazy masz,nawiazujac do motywu matki?

o to dobre jest!chyba nie bedziesz miala nic przeciwko wykorzystaniu twojego pomuslu;)Pasja to faktycznie dobry film i ja mam w pracy "lament swetokrzyski.." wiec, to bylo by dobre tlyko wlasnie nie wiem,czy jak mam lektury z roznych epok,to musza byc one tak epokami ulozone?! bo na koniec film puscic,ktory nawiazuje do matki Boskiej,ktora jest w epoce starozytnej,a ostatnia z epok mam XX-lecie....to wlasnie nie wiem=/ a jakies obrazy masz,nawiazujac do motywu matki